Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας στην 34η Γενική Συνέλευση το 1981 έθεσε τις βάσεις και προγραμμάτισε δραστηριότητες με σύνθημα ΥΓΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟ 2ΟΟΟ.Το επιστημονικό αποτέλεσμα του περασμένου αιώνα, από όποιο επιστημονικό τομέα της ιατρικής και αν προέρχεται ,πρέπει να έχει σαν βάσει τον προγραμματισμό ,την ενημέρωση, και την πρόληψη.
Η πρόληψη αφορά στην ιατρική όλα εκείνα τα νοσήματα που η ιατρική επιστήμη, κατόπιν από έρευνα και μελέτη τα αποκαλεί ΠΡΟΛΗΨΙΜΑ (καρκίνος, καρδιακές παθήσεις τροχαία AIDS ,ναρκωτικά )και στοχεύει στην αναβάθμιση του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, με σκοπό την διαμόρφωση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών διαβίωσης από τα άτομα
. Αυτό επιτυγχάνεται με την πρωτοβάθμια φροντίδα και κυρίως όπως αναφέραμε μέσα από την πρόληψη. Όλοι οι γιατροί σαν εξέχοντα μέλη μιας κοινωνίας πρέπει να συμβάλουν στην προαγωγή της υγείας συμμετέχοντας στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος, και με την ενημέρωση, την μετάδοση γνώσεων, να πληροφορήσουν τον πληθυσμό για τους παράγοντες που έχουν βλαπτική επίδραση στην υγεία των ατόμων.
Τα άτομα πρέπει να είναι ικανά να αναπτύξουν τον έλεγχο σε ότι αφορά την υγειά τους, να πηγαίνουν γρήγορα στον γιατρό ,και να συμμετέχουν ουσιαστικά στα προγράμματα πρόληψης και ενημέρωσης πχ μαστός -τεστ Παπανικολάου –προστάτης PSA-έντερο- μικροβιολογικές εξετάσεις
. Πρέπει να πείσουμε τα άτομα ότι η υγεία είναι συντελεστής της καθημερινής ζωής και για αυτό πρέπει να αυτό- προστατεύονται συμμετέχοντας στην προαγωγή υγείας , η οποία όπως αναφέρει η παγκόσμια οργάνωση υγείας είναι η διαδικασία μέσα στην οποία τα άτομα γίνονται ικανά να αναπτύξουν τον έλεγχο πάνω στην υγεία τους να την βελτιώνουν. και κυρίως να την προστατεύσουν
Η προαγωγή υγείας είναι μια ευρύτερη δραστηριότητα στο χώρο της υγείας και της κοινωνίας , δεν είναι μια απλή ιατρική υπηρεσία, και απευθύνεται στο σύνολο του πληθυσμού ,μέσα στα πλαίσια της καθημερινής ζωής, και όχι σε μεμονωμένα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να νοσήσουν δηλ προστατεύει την Δημόσια υγεία
Φροντίζει τα άτομα να αναλαμβάνουν υπεύθυνο δράση για την προστασία της υγείας τους, αυτό επιτυγχάνεται με την σωστή ενημέρωση από ειδικούς επιστήμονες, και όχι μέσω πληροφοριών που υποβαθμίζουν την ιατρική ,την υγιεινή, και δημιουργούν αναστάτωση και πανικό.
Την ευθύνη για την σωστή και υπεύθυνη ενημέρωση έχουν οι γιατροί οι οποίοι πρέπει παράλληλα με την θεραπευτική ιατρική να ασχολούνται και με την πρόληψη,
.Η ανάγκη αυτή οδήγησε τους επιστήμονες να δημιουργήσουν την ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ η οποία έχει σαν σκοπό την εφαρμογή της πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης .
Η πρωτογενής με την προαγωγή υγείας προσπαθεί, με την έρευνα, την ενημέρωση και τον προγραμματισμό , να καταγράψει τους βλαπτικούς παράγοντες που δημιουργούν νοσηρές καταστάσεις.
Η δευτερογενής με τον προ συμπτωματικό έλεγχο εντοπίζει παθολογικές περιπτώσεις σε αρχικά σταδία που με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή θεραπεύονται.
Σήμερα , η ανθρώπινη συμπεριφορά ο αγχώδης τρόπος επιβίωσης το φυσικό ,και κοινωνικό περιβάλλον οι διατροφικές συνήθειες και εκτροπές το οινόπνευμα τα ναρκωτικά η εξάρτησης σε όλες τις μορφές η ταχύτητα γνωρίζουμε ότι είναι σημαντικοί παράγοντες στην αιτιολογία και την επιδημιολογία πολλών νοσημάτων με μεγάλη θνησιμότητα ,όπως τα καρδιαγγειακά , ο καρκίνος ναρκωτικά τροχαία , AIDS .και για τα οποία η πρόληψη είναι ουσιαστική και η αγωγή υγείας απαραίτητη για τις διάφορες πληθυσμιακές ομάδες .
Η αγωγή υγείας μπορεί να ορισθεί η διαδικασία εκείνη που βοηθάει τα άτομα να παίρνουν αποφάσεις ,να υιοθετούν συμπεριφορές και να ενεργούν σύμφωνα με τις ανάγκες που επιβάλλει η προάσπιση, και η προαγωγή της υγείας τους ,να ακολουθουν κανονες και αρχες που θελουν και μπορουν να εφαρμοσουν για την υγεια τους
Διαφέρει από την προπαγάνδα ,γιατί η προπαγάνδα δεν αναλύει το περιεχόμενο του θέματος και δεν εξηγεί τους λόγους που υπαγορεύουν μια αλλαγη στις συνηθιες,στην συμπεριφορά του ατομου
.Ο όρος υγειονομική διαφώτιση εκρίθη ακατάλληλος , γιατί η έννοια διαφώτιση αναφέρεται στην ενημέρωση κάποιου που βρίσκεται σε πλάνη και άγνοια, και δεν επικεντρώνεται στην προσπάθεια της αλλαγής της στάσης και της συμπεριφοράς του ατόμου. Η διαφώτιση χρησιμοποιείτο σε εποχές που βασική επιδίωξη ήταν να εκρίζωση της μαγείας , των προλήψεων και η καταπολέμηση της μεγάλης άγνοιας του πληθυσμού.
Είναι λοιπόν πρωτεύον η πολιτεία με τους λειτουργούς και το προσωπικό υγειάς να προάγει την αγωγή Υγείας γιατί με την γνώση δημιουργείται αίσθημα ευθύνης στους πολίτες και διότι με την γνώση περιορίζεται ο πανικός Επομένως χρειάζεται πρόληψη ενημέρωση υγεία όπως το Πρόγραμμα που καθιέρωσε η Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Λέσβου και το οποίο πάντα είναι επίκαιρο και χρειάζεσαι προαγωγή
Θεόδωρος Ι.Μπαβεας